«محمود حكيمي» از پيش‌كسوتان ادبيات ديني و داراي كارنامه‌اي بيش از 140 عنوان كتاب در كمتر از 40 سال فعاليت عالمانه و اديبانه در گسترش فرهنگ و معارف اسلامي است. جوانان پيش از انقلاب او را با آثار ديني و انقلابي‌اش مانند نقابداران جوان و اشراف‌زادة قهرمان به ياد مي‌آورند، همانطور كه نوجوانان پس از انقلاب او را با مجموعه 24 جلدي تاريخ تمدن جهان، (ويژه نوجوانان) و زندگاني چهارده‌ معصوم(ع) و ده‌ها كتاب ديگر در حوزه‌هاي ديني، علمي، تاريخي و ادبي مي‌شناسند. بسياري از آثار حكيمي در جشنواره‌هاي گوناگون داخل و خارج از كشور جايزه گرفته‌اند و تقدير شده‌اند و برخي از آثار او به زبان‌هاي انگليسي، ايتاليايي، عربي و كردي ترجمه شده‌اند. محمود حكيمي همچنان در حوزه‌هاي ديني تحقيق مي‌كند و مي‌نويسد، به گونه‌اي كه در سال عزت و افتخار حسيني(ع) به پاس 30 سال فعاليت مذهبي‌اش و همچنين كتاب زندگي پيشواي آزادگان حضرت امام حسين(ع) كه در سال 1351 با مقدمه آيت الله ناصر مكارم شيرازي به چاپ رسيده بود، از وي با عنوان «خادم اهل قلم اهل بيت(ع)» تقدير شد. با او درباره وضعيت مفاهيم «ظهور» و «انتظار» در هنر و ادبيات گفت‌وگو كرده‌ايم.

هنر و ادبيات ديني در حوزة مفاهيم و عقايدي مانند «ظهور» و «انتظار» چه كاركردي دارند؟
هنر و ادبيات مي‌تواند انسان‌ها را به انديشيدن دربارة اين مفاهيم و سرنوشت جهان و تكامل اديان وادارد و جنبه‌هاي زيباشناسانة ظهور و انتظار را برملا كند. شيريني، اميد و تلاش ناشي از اعتقاد به ظهور منجي و عدالت‌گستر جهاني و سختي‌ها، تلاش‌ها و كشمكش‌هاي دوران انتظار دستمايه‌هايي بسيار والا براي ادب و هنر محسوب مي‌شوند كه گوشه‌هايي از انديشه‌هاي بنيادين آفرينش، يعني تكامل جهان و بشر را به تصوير مي‌كشند.

 وضعيت آثار ادبي مربوط به مهدويت و انتظار در كشور ما چگونه است؟
 پس از انقلاب خوشبختانه آثار بسياري در زمينه «مهدوديت» منتشر شد، اما بايد اذعان كرد كه تاكنون اثري تأثيرگذار و قابل قبول بخصوص در حوزه ادبيات داستاني پديد نيامده است و ما از نويسندگان و مخصوصاً اديبان انتظار داريم كه در اين زمينه تلاش بيشتري داشته باشند، زيرا بسياري از جوانان ما هنوز برداشت صحيحي از انقلاب و نهضت حضرت مهدي(ع) ندارند و متأسفانه تبليغات بسيار وسيعي از سوي دشمنان عقايد تشيع و مهدويت در جهان آغاز شده است كه سعي مي‌كنند اعتقاد به مهدويت را سرچشمة خشونت و ترور نشان دهند، در صورتي كه هر انسان انديشمندي كه دربارة مهدويت پژوهش و تحقيق كرده باشد به نيكي آگاه است كه نهضت حضرت مهدي(ع) دنباله نهضت پيامبران توحيدي و ائمه اطهار(ع) است.
قرآن كريم در آيات متعددي اهداف پيامبران توحيدي را به‌خوبي نشان داده است كه عبارتند از: رهايي انسان از شرك و ايجاد عدالت اجتماعي و گسترش محبت و مهرورزي در ميان انسان‌ها؛ زيرا كه بدون اين 3 عامل شكوفايي خلاقيت‌هاي بشري و بهره‌برداري از استعداد انسان‌ها امكان‌پذير نيست.

 انتظار در مكتب ما چه ويژگي‌هايي دارد كه بتوانيم آنها را در ادبيات خود دنبال كنيم؟
 بايد توجه داشته باشيم كه انتظار از منجي و رهايي دهنده در بيشتر مكتب‌ها و اديان وحياني و غير وحياني وجود دارد و اين بحثي جهاني است و چيزي كه بايد مورد توجه انديشمندان و نويسندگان قرار بگيرد اين است كه اعتقاد به ظهور در تشيع اين‌گونه است كه انقلاب حضرت مهدي(ع) ادامه نهضت پيامبران و آموزه‌هاي رهايي‌بخش اهل بيت(ع) است در حالي كه در برخي از اديان و مكتب‌هاي ديگر، مبحث «ظهور منجي» تحت تفكرات نژادپرستي و تماميت‌خواهي تحريف شده است و منجي جهان از ديدگاه آنها قرار است باعث برتري نژادي شود.

 تفاوت اصلي ظهور و منجي در عقايد ما شيعيان را بر ساير اديان در چه مي‌دانيد؟
 اساس ظهور حضرت مهدي(ع) آزادي، عدالت اجتماعي و برقراري الفت و محبت بين همه انسان‌هاي جهان در كنار مبارزه با مخالفان آزادي و عدالت اجتماعي است.
در كتاب ارزشمند غيبت «نعماني» داريم كه حضرت مهدي(ع) در ميان اهل تورات با تورات و ميان اهل انجيل با انجيل و در ميان مسلمانان با قرآن حكم مي‌كند و اموال از داخل و خارج زمين نزد او گرد آمده و انباشته مي‌شود و سپس به مردم مي‌گويد بياييد آنچه مي‌خواهيد بگيريد؛ اين چيزي است كه به خاطر آن خويشاوندي را بريديد و خون‌هاي ناحق ريختيد و برايش آنچه را خداوند تحريم فرموده بود مرتكب شديد. و او زمين را از عدالت و برابري و نور پر مي‌كند.

 نويسندگان در آثار ادبي، دوران پس از ظهور را چگونه بايد معرفي كنند، اصولاً اهداف ظهور و مهدويت چگونه در جامعه تجلي مي‌يابد؟
 با نگرشي به دو كتاب غيبت نعماني اثر محمد بن ابراهيم نعماني در قرن 4 هجري و همچنين روايات آمده در كتاب المهدي اثر «سيد صدرالدين صدر» درباره ويژگي‌هاي لشكر امام زمان(ع) روشن مي‌شود كه سپاه امام زمان(ع) برخلاف تبليغات گسترده دشمنان اسلام و تشيع، پيام‌آور خشونت و عامل خونريزي‌هاي بي‌رحمانه نيست. احاديث معتبري داريم كه نشان مي‌دهد ياران امام زمان(ع) از بهترين مردمان هستند. روايتي داريم كه در آن مردم به‌وسيلة حضرت مهدي(ع) از فتنه‌ها نجات پيدا مي‌كنند، همچنانكه به وسيلة آموزه‌هاي پيامبران از شرك نجات يافتند. خدا به وسيلة مهدي(ع) بعد از عدالت فتنه دل‌هاي آنان را الفت مي‌دهد همانطور كه پس از عداوت كفر به وسيله پيامبران در دل آنها الفت ايجاد كرد.
همچنين درباره ياران امام زمان(ع) داريم كه آنها كسي را به ناحق نمي‌كشند، هتك حرمت نمي‌كنند، ناسزا نمي‌گويند، خلف وعده نمي‌كنند، به مكر و حيله متوسل نمي‌شوند، شكست خورده را تعقيب نمي‌كنند و ... زيرا آنان براي پيكار با ظالمان و مخالفان عدالت اجتماعي و آزادي مي‌آيند و ترديدي نيست كه دست به ظلم و ستمگري نمي‌زنند.
به هر روي، دوران پس از ظهور را بايد بر اساس روايات و آنچه عقل استدلال مي‌كند، روزگاري پر از مهر و محبت ميان انسان‌ها و آزادي و عدالت اجتماعي و برابري و برادري نشان داد. چنان كه در دوران انتظار بايد منتظر واقعي را عاشق صلح و آشتي نشان داد، زيرا عاشق اهل بيت(ع)، عاشق بشريت و صلح بين همه انسان‌هاست و منتظر واقعي نمي‌تواند رباخوار، فريبكار، حسود و حريص باشد و نسبت به رنج و سختي انسان‌هاي ديگر بي‌تفاوت باشد. انساني كه قلبي پر از كينه و حسد و خشم نسبت به برادران خود دارد نمي‌تواند خود را از ياران امام زمان(ع) بداند.
عاشق حضرت ولي عصر(ع) كه آرزوي ديدار و درك حضرت را دارد، به همة انسان‌ها عشق مي‌ورزد زيرا كه آموزه اصلي پيامبران توحيدي، پرستش خداي يكتاست و پرستش خداي يكتا عشق به انسان‌ها را به دنبال دارد. از همين روست كه سعدي شيرازي مي‌گويد:
عاشقم بر همه عالم كه همه عالم از اوست.

 و سخن آخر؟
 خوشبختانه نويسندگان بسيار خوبي در موضوع انتظار فرج حضرت(ع) فعاليت مي‌كنند بسياري از نويسندگان از من بهتر مي‌نويسند و از آنها انتظار مي‌رود كه دربارة انقلاب حضرت مهدي(ع) و [موضوع] انتظار بيشتر كار كنند.

پي‌نوشت:

٭ برگرفته از روزنامة جام‌جم، ويژه‌نامه ديدار، 28 شهريور 1384.

انا المهدى؛ من موعود زمانم، صاحب عصر، پرورده دامن نرگس و آورنده عدل خدا.

من مهدى، قائمه گيتى، خرد هستى و ادامه خدايم.

شكيب شما در سراشيب عمر. ميوه باغ آفرينش، فراخى آسمانها و نجابت زمين.

من گريه‏هاى شما را مى‏شناسم.

با انتظار شما هر شام ديدار مى‏كنم.

نغمه‏گر ندبه‏هاى شما در ميان كاج هاى غيبتم.

اشك هاى شما آينده من است.

دلتنگي هاى من، گشايش بخت ‏شماست.

من موى گره در گرهم را نذر پريشان شمايان كرده‏ام .

انا المهدى؛ من موعود زمانم، پرورده دامن نرگس و آورنده عدل خدا.

با من از همه آنچه در دل داريد بگوييد.

از گرانى بار انتظار؛

از تيرگى شبهاى غيبت؛

از هيمنه جور؛

از هيبت گناه، از فريب سراب، از دروغ خنده‏ها و از دورى اقبال.

من با ندبه‏هاى شما مى‏بالم.

من تنگى دل شما را مى‏شناسم.

من برق چشم شما را مى‏ بينم .

گرمى دست‏هاى شما، چراغ خيمه صحرايى من است.

انا المهدى؛ من موعود زمانم، صاحب عصر، پرورده دامن نرگس و آورنده عدل خدا.

از دورى و ديرى با من بگوييد. جز من كسى حرف شما را باور نمى‏كند.

جز من كيست كه بداند روزگار شما چگونه روزگارى است؟

جز من كيست كه بداند زخم شما، شكوفه كدام غم است؟

گريه شما، جارى چه اندوهى است؟

و خنده شما تا كجا شكوهمند است؟

مرا باور كنيد.

من تنهايى شما هستم.

اسب آرزوهاى شما، تنها در چمن ظهور من چابك است.

پرنده اميد شما را من پرواز مى‏دهم.

و آشناترين رهگذر شهر شما منم.

اناالمهدى؛ من موعود زمانم، پرورده دامن نرگس و آورنده عدل خدا.

مرا بخوانيد و بخواهيد.

مرا تا صبح ظهور، انتظار كشيد.

مرا كه چون پدران روستايى، با دستمالى از مهربانى به سوى شما مى‏آيم.

با يك سبد انار؛

يك طبق سيب؛

و يك سينه سخن.

من شما را از گريه‏هاى شما مى‏شناسم و شما مرا از اجابت‏هايم.

امسال، باران گرسنه خاك است.

ابرها ديگر نمى‏بارند.

خورشيد به ناز نشسته است.

بهار خرمى نمى‏كند.

آيا از ياد برده‏اند كه شما جمعه‏ شناسان هفته انتظاريد؟

نمى‏دانند شما شب ها مرا به خواب مى‏بينيد؟

و روزها

زمين را با آهن اندوه مى‏شكافيد؟

امسال زمين ركاب نمى‏دهد،

و گريه انتظار، شما را امان.

من مى‏آيم، كه هر سال، بهار آمدنى است.

من مى‏آيم كه سفره شما بى ‏نان نباشد.

و هفته شما، بى ‏جمعه.

اناالمهدى؛ من موعود زمانم. صاحب عصر، قائمه گيتى، خرد هستى، پرورده دامن نرگس و آورنده عدل خدا.

اناالمهدى

خجسته ميلاد حضرت علی اکبر ( ع ) بر شيعيان به ويژه جوانان مبارک باد .

خدايا به خاطر اين كه هرگز تنهايم نمي گذاري از تو سپاسگزارم .

خدايا به خاطر اين كه هر گاه در جاده زندگي قدم هايم اندكي از راه راست سست مي شود تو با تلنگري به راهم مي آوري از تو سپاسگزارم.

خدايا! ممنونم كه هر زمان كه تو را از ياد برده و حضور سبزت را در كنارم فراموش كرده ام با نازل كردن بلايي كوچك مرا متوجه خود ساخته اي تا به ياد آورم كه در برابر اراده بي انتهايت هيچ چيز تاب ايستادگي ندارد!

خدايا! از اين كه مي بينم بزرگي چون تو، همواره مرا زير نظر دارد و هرگز فراموشم نمي كند سخت به خود مي بالم .خدايا! با اين كه گناه كرده ام، ناسپاسي نموده ام، حتي گاهي از رحمت بي كرانت نااميد شده ام و بنده خوبي برايت نبوده ام اما توي مهربان هر زمان كه درمانده از همه چيز و همه كس شده ام باز هم با آغوش باز پذيرايم بوده اي و در نهايت بزرگواري حمايتم كرده اي .

به راستي اي پروردگار زيبا و مهربان در برابر اين همه لطف و بخشندگي تو چه مي توانم بگويم؟ اين همه سخاوت و كرم را چگونه پاسخ گو باشم؟

خدايا! تعداد دفعاتي كه در نهايت ناباوري و بهت همگان از راه هاي عجيب و خارق العاده ات در سخت ترين و غيرممكن ترين شرايط ياورم بوده اي از حساب بيرون است .

خدايا! ممنونم كه هر زمان كه تو را از ياد برده و حضور سبزت را در كنارم فراموش كرده ام با نازل كردن بلايي كوچك مرا متوجه خود ساخته اي تا به ياد آورم كه در برابر اراده بي انتهايت هيچ چيز تاب ايستادگي ندارد!

تو خود نيك مي داني كه بنده ات جز چيزهايي كه تو به او بخشيده اي در چنته چيزي ندارد، پس تمنا دارم در يافتن راه درست زندگي و به دست آوردن شادماني عشق، آرامش و سعادت حقيقي ياريم كني چرا كه بدون تو هيچ ندارم و با تو از همگان بي نيازم .

خداي من مي دانم كه با اين همه تو باز هم مرا دوست داري و هميشه و در هر لحظه مواظبم هستي زيرا اين حديث قدسي ات همواره در ذهنم طنين مي افكند:

" اگر آنان كه از من روي برتافتند؛ مي دانستند كه چقدر مشتاق ديدارشان هستم، هر آيينه از شوق جان مي سپردند."